Feeds:
Berichten
Reacties

Archive for the ‘citaat’ Category

Peperkoek: een korte geschiedenis.

“In Vlaanderen spreekt men over ‘peperkoek’ en ‘honingkoek’ maar er bestaan nog vele andere benamingen, afhankelijk van de ingrediënten en de plaatselijke gebruiken, zoals : lekkerkoeke, hansakoek, pondkoek, couque des Ardennes, Couque de Dinant, zeemkoek, zoetekoeke, kruidkoek, feestekoek, ontbijtkoek, enz.

Hoelang peperkoek reeds bestaat is eigenlijk niet juist te achterhalen.

Ten tijde van de Farao’s bakte men in het oude Egypte reeds een koek, die uit granen, honing en specerijen bestond. Ook de oude Grieken kenden een honingkoek, waarvan de zoete eigenschappen zeer gewaardeerd werden. Bovendien werden deze koeken aan de goden geofferd om hen gunstig te stemmen. Bij de Romeinen werd aan de honingkoek dan weer echte peper en gedroogd fruit toegevoegd.

Ten tijde van Genghis Khan in de 10° eeuw was de honingkoek – ‘mi-kong’ genoemd bij de Chinezen – dan weer een lekkernij, die deel uitmaakte van de rantsoenen van de ruiters van zijn leger. Een legende vermeldt dat bisschop St Gregorius reeds in 992 in Pithiviers (Frankrijk) een koek van armeense oorsprong met kruiden en honing leerde bakken. Andere verhalen vertellen dan weer dat de Kruisvaarders de peperkoek mee uit Jeruzalem naar Europa hebben gebracht.

Bij het begin van de middeleeuwen werd peperkoek gebakken in de kloosters. Binnen de muren van deze kloosters werden inderdaad granen geoogst en werden ook bijtjes gehouden. In de twaalfde eeuw zou zelfs de abt van een klooster in Basel (Zwitserland) het bakken verboden hebben, aangezien de peper en de specerijen de monniken te veel verhit zou hebben… In ieder geval werd aan peperkoek steeds geneeskundige krachten toebedeeld. De koeken werden “peperkoek” genoemd omdat peper de duurste specerij was die in de koeken verwerkt werd.

De ontdekkingreizen in de 15° en 16° eeuw zorgden er dan weer voor dat andere en nieuwe specerijen naar Europa werden gebracht en aan de honingkoek werden toegevoegd. Gedurende vele eeuwen was peperkoek een zeer gewaardeerd geschenk dat aan hoogwaardigheidsbekleders werd aangeboden bij het bezoeken van andere landen en steden. Een gebruik dat nu nog steeds in diverse streken in gebruik is.

Ten tijde van de Franse revolutie ontstond het verhaal over een meestergast, genaamd Anselme uit Dijon (nog steeds een bekende streek in Frankrijk voor peperkoek), die in een bui van grote verliefdheid op de dochter van zijn baas, per vergissing honing in plaats van boter in de koek verwerkt zou hebben. Gelukkig voor Anselme, zijn baas en de streek van Dijon werd de vergissing door de bevolking goed onthaald en Dijon werd meteen bekend voor zijn nieuwe specialiteit.

Een ander verhaal is dat Filips de Goede in 1452 de peperkoek in Vlaanderen had leren kennen en van hieruit een peperkoekbakker mee naar Frankrijk had genomen, zodat men ook daar van deze lekkernij kon genieten.
Reeds in de 16° eeuw bestond er in Parijs een gespecialiseerde beurs ‘La Foire du pain d’épices’. Ook de streek van Reims stond bekend als een belangrijk producent voor ‘pain d’épices’.

In Nederland werd reeds vanaf het begin van de 16° eeuw in de omgeving van Utrecht, koek geproduceerd. Later werd de productie uitgebreid naar Friesland, Deventer, Groningen enz. De provincie Friesland in het noorden van Nederland, is nog steeds een belangrijk centrum van ontbijtkoek en in het begin van de 16° eeuw werd er op de markt reeds ontbijtkoek verkocht aan de gelovigen die de kerk verlieten.

Maar ook in Vlaanderen was peperkoek sinds de 13° eeuw een zeer gewaardeerde lekkernij. Gent stond bekend voor zijn lekkere peperkoek, waar dan weer als versiering gekonfijte sinaasappelschilletjes en amandelen werden aan toegevoegd. Vanuit Gent werd heel wat peperkoek geëxporteerd naar Engeland, aangezien men daar alleen ‘gingerbread’ met kandijsuikerstroop kende en honing op dat ogenblik bij de engelsen nog niet bekend was. Ook Brugge, Roeselare en Kortrijk waren belangrijke centra voor de productie van peperkoek. Sinds de 13° eeuw bestaat in Ronse reeds het gebruik dat het stadsbestuur jaarlijks een peperkoek overhandigde aan een Mijnheer van Wattripont, die via een oorkonde de inwoners hun vrijheid had toegekend. Zo ontstonden er gilden, die bepaalden wie peperkoek mocht bakken, wat de samenstelling van de ingrediënten was en zelfs in welke vorm deze diende gebakken te worden.

In 1721 werd in Antwerpen een verordening gepubliceerd over wie zich de titel van peperkoekbakker mocht toe-eigenen. In het jaar 1784 bestonden er alleen in Antwerpen reeds 60 erkende peperkoekbakkers. In de Kempen was het de gewoonte bij de nieuwjaarsborrel een schelleke peperkoek in de herbergen aan te bieden. En in de kerken werd aan de gelovigen die hun Paasplicht hadden vervuld peperkoek uitgedeeld.

Zowel in Nederland als in België werd op kermissen een speciale platte, taaie koek gebakken, die de jongens met bijlen in 3 stukken dienden te hakken, ‘koekhakken’ genoemd. De winnaar kreeg dan als geschenk een lekker stuk ‘pondkoek’. In Nederland is de taaiere versie nog steeds gekend als ‘taaitaai’.

Ook in Duitsland werd in de 17° eeuw peperkoek gebakken onder de benaming ‘Lebkuchen’, benaming die nog steeds gebruikt wordt en ook hier speelden de gilden een grote rol.

De legende van Sinterklaas vertelt dan weer dat aan de brave kinderen, kruidenkoek gebakken in de vorm van de heilige man, werd gegeven op 6 december. Heden associëren we, behalve in Nederland, Sinterklaas met speculoos. Dat is niet zo vreemd, als je weet dat Speculoos gewoon de harder gebakken, vaak krokante versie van peperkoek, met exact dezelfde ingrediënten (natuurlijk afhankelijk van de talloze recepten). De kleine krokante pepernoten uit Nederland vormen een soort ‘crossover’ product.

Alle bakkers in Vlaanderen bakten op een ambachtelijke wijze hun eigen peperkoek tot het ontstaan van de tweede wereldoorlog. Nadien werd de productie meer en meer in bepaalde centra, zoals Gent, Verviers, Mechelen, Sint Niklaas en Dinant gecentraliseerd. Na de tweede wereldoorlog waren er in België nog zo’n 140 peperkoekbakkerijen.
Door het zeer arbeidsintensieve proces daalde het aantal lokale peperkoekbakkers zienderogen. Bovendien ontstond er door een concentratie in de distributie een schaalvergroting in de aankoop, zodat er een nood bestond aan grote belangrijke leveranciers, met het gevolg dat de plaatselijke bakker zijn markt zag verloren gaan. Heden zijn er nog maar twee ambachtelijke peperkoekbakkerijen.”

Klik hier voor de bron van dit artikel

Advertenties

Read Full Post »

Flanpudding met peperkoek

Ingrediënten:

* 50 g peperkoek
* ½ l melk
* 80 g bruine suiker
* 4 eieren
* 70 g rozijnen
* 5 cl rum
* 40 g boter

Bereiding:

De oven voorverwarmen op 180ºC.

Warm de rum lichtjes op in een kleine pot, voeg de rozijnen toe en laat opzwellen.

Giet de melk in een kookpot samen met de bruine suiker. Voeg de fijn verkruimelde peperkoek toe en meng grondig. Zet de kookpot op het vuur en laat gedurende 10 minuten koken.

Beboter 6 kleine cake- of vuurvaste vormpjes van 8 cm diameter.

Breek de eieren en klop ze los. Voeg de eieren toe aan de mengeling van peperkoek en melk, meng verder en voeg de rum en de rozijnen toe. Verdeel over de vormpjes, schuif in de oven en laat au bain-marie koken in de oven gedurende 30 à 35 minuten. Laat afkoelen en doe uit de vorm.

De flan kan lauw of volledig koud opgediend worden, eventueel geserveerd met crème anglaise, lichtjes geparfumeerd met kaneel.

Klik hier voor de bron van dit artikel

Read Full Post »

Ingrediënten:

* 6 sneden eendelever
* 6 sneden peperkoek
* 700 g jonge spinazie
* 30 g boter
* peper en zout

Bereiding:

Maal de peperkoek fijn tot kruimeltjes in een plat bord.

Kruid elke plak eendelever met peper en zout.

Paneer de eendelever met de peperkoek langs èèn kant.

Was de spinazie en doe ze in een kookpot met gesmolten boter. Laat 3 à 4 minuten zonder deksel fruiten. Voeg peper en zout toe en hou warm.

Verwarm een pan met antikleefbodem, zonder vetstof en leg de eendelever er in met de gepaneerde kant naar beneden. Laat gedurende 3 à 4 minuten op een matig vuur bakken.

Schik de spinazie op de borden en leg er de mooi gekleurde eendelever op.

Klik hier voor de bron van dit artikel

Read Full Post »

Ingrediënten:

* 750 g rundsstoofvlees in stukken
* 4 plakken peperkoek
* 1 ui
* 5 dl vleesjus (of water met 2 blokjes vleesbouillon)
* 1 eetlepel tomatenpuree
* 50 g bloem
* 1 eetlepel gehakte basilicum
* boter
* peper en zout

Bereiding:

Wentel de stukken vlees in de bloem en braad ze aan alle kanten goudbruin in de boter.

Voeg de gesnipperde ui, de tomatenpuree en de peperkoek (in dobbelsteentjes gesneden) bij. Giet de vleesjus erbij en dek af.

Laat het stoofpotje op een zacht vuurtje gaar worden. Reken anderhalf uur tot twee uur, het vlees moet goed gaar zijn.

Breng op smaak met zout, peper en verse basilicum.

Klik hier voor de bron van dit artikel

Read Full Post »

Hoekoek?

“Peperkoek of ontbijtkoek is koek die in Nederland (voornamelijk in het westen) bij het ontbijt, bij de middagmaaltijd of als tussendoortje wordt gegeten.

Ontbijtkoek is koek, die eruit ziet als bruine cake, maar anders smaakt.

Ontbijtkoek wordt gemaakt van roggemeel, waaraan suiker, glucosestroop, fructosestroop, kandij en rijsmiddelen (E-500 en E-450a) zijn toegevoegd. Er kunnen ook stukjes noot en rozijnen en/of specerijen in verwerkt zitten. Ontbijtkoek is lichtverteerbaar en niet vet. Er zit in 100 gram koek ongeveer 1 gram vet.

In het noorden is “Oudewijvenkoek” of “Oal Wief” populair. Deze koek is lichter van kleur en heeft een anijssmaak. Deze koek wordt niet specifiek bij het ontbijt gegeten.

In het zuiden van Nederland en in Vlaanderen noemen ze deze ontbijtkoek peperkoek. In het westen van Nederland noemen ze ontbijtkoek ook snijkoek.

Andere (ontbijt)koek/ontbijtkoekvariaties:

Moderne ontbijtkoekvarianten kennen toevoegingen van onder andere appel, rozijnen en/of kaneel. Tegenwoordig zijn er ook veel voorverpakte plakjes ontbijtkoek te krijgen.”

Klik hier voor de bron van dit artikel

Read Full Post »

Peperkoek niet beregoed?

“Een courant bestanddeel van friet, chips, peperkoek en speculaas zou bij mensen kanker doen ontstaan.

Acrylamide in het eten verhoogt de kans op baarmoeder- en eierstokkanker. Dat blijkt uit Nederlands onderzoek, meldt het NRC Handelsblad . Het is voor het eerst dat bij mensen een verhoogd risico op kanker door acrylamide wordt aangetoond. Tot dusver was het voedselbestanddeel alleen bij proefdieren kankerverwekkend gebleken.

Acrylamide zit in chips, frieten, ontbijtkoek (‘peperkoek’), speculaas, crackers en brood. Zweedse onderzoekers ontdekten dat vijf jaar geleden bij toeval. De kankerverwekkende stof ontstaat bij het bakken uit een combinatie van meel, diverse suikers en het bakpoeder ammoniumbicarbonaat.

Onderzoekers van de universiteit van Maastricht, de Nederlandse voedselinspectie en de onderzoeksorganisatie TNO hebben nu uit bevolkingsonderzoek geconcludeerd dat vrouwen die veel acrylamide eten hun kans op eierstok- en baarmoederkans verdubbelen, van ongeveer 1,5 op 100 naar 3 op 100. (Dat betekent dat de meeste vrouwen ondanks de acrylamideconsumptie géén kanker krijgen). Met borstkanker was er geen verband, rapporteren ze in het vakblad Cancer Epidemiology, Biomarkers and Prevention. . De onderzoekers gaan nu bekijken of ook tumoren van nier, (slok)darm, maag, blaas, prostaat en long vaker voorkomen bij mensen die veel friet, chips of ander acrylamidebevattend voedsel eten.

In veel landen zijn overheid en industrie uit voorzorg gaan kijken of het gehalte acrylamide in voedsel teruggedrongen kan worden. Bij ontbijtkoek en chips is dat inmiddels gelukt, meldt NRC . (red)”

Klik hier voor de bron van dit artikel

Read Full Post »

Het paardenprobleem

Zonder paardenprobleem geen paardenmiddel om eraan te remediëren. Vandaar:

“Wist je dat je met peperkoek ieder paardenprobleem op kunt lossen? Het werkt als volgt: Stel dat je morgen je paard een keer hoort hoesten. Natuurlijk ben je hierdoor gealarmeerd en ga je opletten of het paard niet vaker hoest. Je denkt terug aan onze bewering over de heilzame werking van peperkoek en geeft je paard voor de zekerheid maar eens een plakje. De volgende dag ben je weer bij je paard, en tot je vreugde hoor je hem niet meer hoesten.

Een maand later zie je bij je paard een lichte onregelmatigheid tijdens het draven. Natuurlijk denk je terug aan het vorige succes van de peperkoek, dus je geeft hem voor de zekerheid maar weer eens een paar plakjes. De volgende dag loopt het paard weer als vanouds, en nu weet je het zeker: Peperkoek is een magisch medicijn!

In werkelijkheid doet peperkoek helemaal niets. Ieder paard verslikt zich wel eens in een grassprietje en geeft een kuchje. De kans is klein dat het de volgende keer weer gebeurt. Ieder paard verstapt zich wel eens en loopt even wat onregelmatig, maar doorgaans is dat na korte tijd weer voorbij. De peperkoek had er gewoon niets mee te maken.

Mensen zijn echter geneigd om ‘herstel’ toe te schrijven aan middelen die ze kort tevoren hebben toegediend of handelingen die ze kort ervoren hebben verricht. Daarom zijn er ook zo veel ‘peperkoek-middelen’ op de markt. Mensen geven het een keer aan hun paard, de vermeende kwaal die zonder het dure goedje evengoed zou zijn overgegaan is bestreden, en men is heilig overtuigd dat het paard voortaan niet zonder het ‘medicijn’ kan.”

Klik hier voor de bron van dit artikel

Read Full Post »